Kateqoriyasız

Dəmir çatışmazlığı: Səbəbləri, əlamətləri və qarşısının alınması

Müəllif: author-avatar
0

Dəmir nədir?

Dəmir hemoglobin və mioglobinin tərkibinə daxil olan vacib mikroelementdir. Hemoglobin qırmızı qan hüceyrələrində oksigeni toxumalara daşıyır. Dəmir çatışmazlığı zamanı hemoglobin azalır və dəmir çatışmazlığı anemiyası yaranır. Orqanizm dəmiri özü istehsal etmədiyi üçün onu qida və ya həkim təyinatı ilə qəbul etmək lazımdır.

Çatışmazlıq nəyə görə yaranır?

Dəmir çatışmazlığının əsas səbəbləri bunlardır:

  • Qidada dəmirin az olması — xüsusən qırmızı ət, qaraciyər və paxlalıların az yeyilməsi

  • İtkinin artması — qadınlarda bol aybaşı, mədə-bağırsaq qanaxması, tez-tez qanvermə

  • Ehtiyacın artması — hamiləlik, əmizdirmə, uşaqlıq və yeniyetməlik dövrü

  • Sorulmanın zəifləməsi — çölyakiya xəstəliyi, mədə əməliyyatı, uzunmüddətli mədə turşusunu azaldan dərmanlar

  • Eyni vaxtda çay, qəhvə və ya yüksək kalsiumlu qidaların dəmirlə birlikdə qəbulu sorulmanı azaldır

Əlamətləri nələrdir?

Dəmir ehtiyatı əvvəlcə azalır, anemiya isə sonra ortaya çıxır. Daha çox rast gəlinən əlamətlər bunlardır:

  • Yorğunluq, halsızlıq və fiziki yüklənmədə nəfəs darlığı

  • Solğun dəri və selikli qişalar

  • Başgicəllənmə, ürək döyüntüsünün sürətlənməsi

  • Saç tökülməsi, dırnaqların kövrəkləşməsi

  • Dilin ağrıması, ağız künclərində çatlama

  • Bəzən buz, torpaq və ya nişasta yemək istəyi (pika)

Qarşısını necə almaq olar?

Dəmir səviyyəsini dəstəkləmək üçün aşağıdakılar tövsiyə olunur:

  • Qidalanmaya diqqət edin — mal əti, qaraciyər, toyuq, balıq, mərcimək, noxud, ispanaq, balqabaq toxumu. Heyvan mənşəli dəmir bitki mənşəli dəmirdən daha yaxşı sorulur.

  • C vitamini ilə birlikdə — sitrus, qırmızı bibər və ya kivi dəmirli yeməklə eyni vaxtda sorulmanı artırır. Çay və qəhvəni yeməkdən 1–2 saat sonra için.

  • Həkim təyinatı ilə əlavələr — dəmir tabletlərini analizsiz, yüksək dozada qəbul etmək olmaz. Həddindən artıq dəmir zərərlidir; qəbizlik və ürəkbulanma tez-tez rast gəlinən yan təsirlərdir.

Nə zaman həkimə müraciət etməli?

Əgər yorğunluq uzun sürürsə, solğunluq, nəfəs darlığı və ya güclü aybaşı varsa, həkimə müraciət edərək ümumi qan analizi və ferritin yoxlanılmalıdır. Səbəb tapılmadan yalnız dəmir içmək düzgün deyil — xüsusən gizli qanaxma istisna olunmalıdır. Bu məqalə ümumi məlumat üçündür və həkim konsultasiyasını əvəz etmir.

Bir cavab yazın