Probiotiklər: Nədir, kimə lazımdır və necə qəbul edilməlidir
Probiotik nədir?
Probiotiklər kifayət qədər miqdarda qəbul edildikdə sağlamlığa fayda verən canlı mikroorqanizmlərdir. Ən çox öyrənilən qruplar Lactobacillus, Bifidobacterium cinsinə aid bakteriyalar və Saccharomyces boulardii mayasıdır. Onlar bağırsaq mikroflorasını dəstəkləyir, lakin hər ştammın təsiri eyni deyil — “bütün probiotiklər eyni işə yarayır” fikri elmi cəhətdən düzgün deyil.
Kimə və nə vaxt lazım ola bilər?
Sübutlara əsasən probiotiklər daha çox bu hallarda müzakirə olunur:
-
Antibiotik qəbulu zamanı və sonrasında — antibiotiklə əlaqəli ishal riskini azaltmaq üçün
-
Kəskin infeksion ishalın bəzi formalarında (xüsusən uşaqlarda, həkim məsləhəti ilə)
-
Qıcıqlanan bağırsaq sindromunun bəzi ştammlarla yüngülləşdirilməsi
-
Antibiotiklə əlaqəli Clostridioides difficile ishalının qarşısının alınmasında bəzi ştammlar
Yogurt, kefir və ev turşusu faydalı ola bilər, amma tərkibindəki canlı ştamm və miqdar dərman-qida əlavəsi qədər standartlaşdırılmayıb.
Necə qəbul edilməlidir?
Düzgün istifadə üçün bunlara diqqət edin:
-
Ştamm və doza — qutuda ştammın adı (məsələn, Lactobacillus rhamnosus GG) və koloniya əmələ gətirən vahid (CFU) göstərilməlidir. Ümumi “probiotik” yazısı kifayət deyil.
-
Antibiotiklə eyni anda yox — bakterial probiotikləri antibiotikdən ən azı 2 saat sonra qəbul etmək məsləhətdir. S. boulardii maya olduğu üçün antibiotikdən az təsirlənir, amma yenə həkim təyinatına əməl olunmalıdır.
-
Saxlama şəraiti — bəzi preparatlar soyuducuda, bəziləri otaq temperaturunda saxlanır. Tarixi keçmiş və ya nəm basmış kapsul canlılığını itirir.
-
Müddət — antibiotik kursu bitəndən sonra bir neçə gün davam etmək tez-tez tövsiyə olunur; uzunmüddətli qəbul həkimlə razılaşdırılmalıdır.
Kimlər ehtiyatlı olmalıdır?
Ağır immunçatışmazlığı olanlar, mərkəzi venadaxili kateteri olan xəstələr və çox ağır vəziyyətdə olanlarda probiotik qəbulu infeksiya riski daşıya bilər. Körpələrə və hamilələrə yalnız həkim məsləhəti ilə verilməlidir. Qaz, köp və yüngül qarın narahatlığı ilk günlərdə ola bilər.
Nə zaman həkimə müraciət etməli?
İshal qanla gedirsə, yüksək hərarət, kəskin qarın ağrısı və ya susuzlaşma əlamətləri varsa, probiotiklə özünü müalicə etmək olmaz — təcili həkimə müraciət edilməlidir. Bu məqalə ümumi məlumat üçündür və həkim konsultasiyasını əvəz etmir.
