Kateqoriyasız

B12 vitamini çatışmazlığı: Səbəbləri, əlamətləri və qarşısının alınması

Müəllif: author-avatar
0

B12 vitamini nədir?

B12 vitamini (kobalamin) DNT sintezi, qırmızı qan hüceyrələrinin yaranması və sinir qişasının (mielin) qorunması üçün lazımdır. Təbii formada əsasən heyvan mənşəli qidalarda olur. Orqanizmdə ehtiyat qaraciyərdə saxlanılır, ona görə çatışmazlıq bəzən illərlə gizlənə bilər, sonra isə həm qan, həm də sinir sistemi zədələnə bilər.

Çatışmazlıq nəyə görə yaranır?

B12 çatışmazlığının əsas səbəbləri bunlardır:

  • Heyvan mənşəli qidaların azlığı — ciddi vegetarian və vegan qidalanma (təbii B12 bitkilərdə yoxdur)

  • Sorulmanın pozulması — pernisioz anemiya (daxili faktor çatışmazlığı), mədə və ya nazik bağırsaq əməliyyatı, atrofik qastrit

  • Yaşlılıq — mədədə turşu və daxili faktorun azalması

  • Bəzi dərmanlar — uzunmüddətli metformin və proton nasosu inhibitorları (mədə turşusunu azaldan dərmanlar)

  • Alkoqol istifadəsi və ağır mədə-bağırsaq xəstəlikləri

Əlamətləri nələrdir?

B12 çatışmazlığı həm qan, həm də sinir sistemini tuta bilər. Daha çox rast gəlinən əlamətlər bunlardır:

  • Yorğunluq, halsızlıq və solğunluq (megaloblastik anemiya)

  • Dilin hamarlaşması, yanması və dadın pozulması

  • Əllərdə və ayaqlarda keyimə, sancma və qarışqa gəzməsi hissi

  • Tarazlığın pozulması, yerişin dəyişməsi

  • Yaddaşın zəifləməsi, diqqətin yayınması, əhvalın düşməsi

Qarşısını necə almaq olar?

B12 səviyyəsini dəstəkləmək üçün aşağıdakılar tövsiyə olunur:

  • Qidalanmaya diqqət edin — ət, qaraciyər, balıq, yumurta, süd və süd məhsulları. Vegan qidalananlar yalnız həkim nəzarəti ilə zənginləşdirilmiş qida və ya əlavə qəbul etməlidirlər.

  • Risk qrupu izlənməlidir — 60 yaşdan yuxarı şəxslər, metformin və ya mədə turşusunu azaldan dərman qəbul edənlər, mədə əməliyyatı keçirənlər.

  • Həkim təyinatı ilə əlavələr — pernisioz anemiyada və ağır sorulma pozğunluğunda adətən əzələdaxili B12 lazım olur. Fol turşusu təkbaşına qəbul olunarsa, B12 çatışmazlığının qan əlamətlərini gizlədə bilər, sinir zədələnməsi isə davam edər.

Nə zaman həkimə müraciət etməli?

Əgər uzun sürən yorğunluq, dilin yanması, əllərdə-ayaqlarda keyimə və ya yaddaş problemləri varsa, həkimə müraciət edərək B12, folat və ümumi qan analizi yoxlanılmalıdır. Sinir əlamətləri geciksə, bəzən tam bərpa olunmur. Bu məqalə ümumi məlumat üçündür və həkim konsultasiyasını əvəz etmir.

Bir cavab yazın